อดีตไม่ใช่โซ่ตรวน

 อดีตไม่ใช่โซ่ตรวน

 

อดีตคือบทเรียน มิใช่พันธนาการ เมื่อใจรู้ทัน สุขและทุกข์ในปัจจุบัน ใจก็เริ่มเป็นอิสระ

 

อดีตคือบทเรียน แต่ไม่ใช่โซ่ตรวน การคิดถึงแต่อดีตที่เลวร้าย คือโซ่ตรวนที่ล่ามใจไว้ไม่ให้พบกับความสุข

 

อดีตที่แล้วมา จะทุกข์หรือเลวร้ายสักแค่ไหน ก็เหลือไว้แต่ความทรงจำ หากเป็นอัลไซเมอร์หรือจำเรื่องราวนั้นไม่ได้ อดีตนั้นก็ไร้ความหมาย เหมือนไม่เคยเกิดขึ้นในชีวิตของเรา

 

ดังนั้น พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนให้เรามีชีวิตในปัจจุบัน

 

การมีชีวิตในปัจจุบันก็คือ อยู่กับความรู้สึกในขณะนี้ เมื่อรู้สึกตัวว่าใจกำลังไหลไปในอดีต ใจเริ่มขุ่นมัว นั่นแหละคือเริ่มมีสติแล้ว ให้สังเกตอาการแบบนี้ให้บ่อยขึ้น 

 

เมื่อหัดสังเกตใจบ่อยๆ จิตจะเริ่มคุ้นเคยได้เองว่า การวางจิตไว้แบบไหน ใจดวงนี้จึงจะไม่ทุกข์หรือขุ่นมัว

 

อันดับแรก ให้สังเกตใจที่ทุกข์หรือขุ่นมัวให้ได้ก่อน เพราะจะสังเกตได้ง่าย ยังไม่ต้องไปกำหนดดูความรู้สึกสุขตามหลักวิปัสสนาเสียทีเดียว เพราะจะเกินกำลังของสติที่ยังเพิ่งเริ่มตั้งไข่

 

พอรู้ทันหรือเห็นใจที่ทุกข์หรือขุ่นมัวบ่อยเข้า ต่อไปจิตจะฉลาดขึ้น จนกำหนดรู้ดูความสุขหรือความดีใจได้เอง

 

กลายเป็น "สุขก็รู้ ทุกข์ก็รู้" ตามที่ท่านสอนอย่างเป็นธรรมชาติ โดยไม่ต้องบีบบังคับตัวเอง

 

เมื่อเห็นสุขและทุกข์เกิดขึ้นสลับกันไป ก็จะเป็น "แค่รู้เฉยๆ" ไม่ต้องยึดไว้ ไม่ต้องผลักไส ไม่ต้องปฏิเสธสิ่งใด 

 

ใจจะเริ่มมั่นคงหนักแน่น แม้อยู่ท่ามกลางมรสุมชีวิตหรือสารพันปัญหา เมื่อใจเริ่มฉลาดขึ้น ใจก็จะเริ่มรู้จักพยายามป้องกันตัวเองไม่ให้คิดหรือปรุงแต่งไปในทางที่ทำให้ตัวเองทุกข์หรือหม่นหมอง โดยไม่ต้องมีอะไรมาเคี่ยวเข็ญหรือบังคับ

 

ดังนั้น อดีตจึงเป็นเพียงบทเรียน ไม่ใช่โซ่ตรวนที่คอยล่ามเราไว้ให้จมอยู่กับความทุกข์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

 

จงจำไว้ว่า หากยังไม่ถึงขั้นทำอนันตริยกรรมในชาตินี้ เราทุกคนยังมีสิทธิ์ที่จะปฏิบัติธรรมให้ถึงพระโสดาบันบุคคลได้ ตราบใดที่ยังมีลมหายใจและมีใจมุ่งในทางธรรม

 

(อนันตริยกรรมคือ ฆ่าพ่อฆ่าแม่ ฆ่าพระอรหันต์ เป็นต้น)

 

ด้วยเหตุนี้ ครูบาอาจารย์ทั้งหลายท่านจึงกล่าวทำนองเดียวกันว่า "ปุถุชนเอาใจไว้กับอดีตหรืออนาคต ส่วนพระอริยบุคคลท่านเอาใจไว้กับปัจจุบัน"

 

แม้เราจะไม่ถึงขั้นเป็นอริยบุคคล แต่เพียงเอาสติมากำหนดรู้ความคิดความรู้สึกในขณะนี้บ่อยๆ ใจก็เริ่มสงบขึ้น เป็นอิสระ เป็นตัวของตัวเองมากขึ้น

 

ใจจะเริ่มเป็นกุศล มองเห็นทุกคนทุกชีวิตล้วนเป็นเพื่อนเกิดแก่เจ็บตาย

 

ใจจะเริ่มมีมิติใหม่ ที่มองเห็นความงามของธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา

 

เมื่อใจดวงนี้มีความสงบ ความเมตตาอันบริสุทธิ์ก็หลั่งไหลออกมาเอง ความมีน้ำใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่จะฉายแสงเผยรัศมีออกมา ความริเริ่มสร้างสรรค์ก็จะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

 

คุรุอตีศะ

๗ กรกฎาคม ๒๕๖๙